دانشگاه ها مرکز ثقل رشد و توسعه علمی جوامع مختلف هستند


دانشگاه ها در دنیای امروز مرکز ثقل رشد و توسعه علمی جوامع مختلف هستند. زیرا با تربیت نیروی انسانی متخصص، گسترش مرزهای دانش و فناوری و بازتولید فرهنگ، بستر اصلی تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جوامع را تشکیل می دهند. در ایران طی بیش از چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، خوشبختانه نظام علمی کشور توانسته در توسعه کمی و کیفی و درخشش جوانان در عرصه‌های مختلف جهانی پیشرفت‌های زیادی داشته باشد.

دانشگاه به عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نهاد علمی کشور مانند همه رشته‌ها نیازمند تغییر و تحول در دنیای جدید است. زیرا نوسازی علوم مختلف نیازمند بستری برای تعالی و رشد است و دانشگاه یکی از مهم ترین منابع این تغییر و تحول است. در این میان، ورود موضوعاتی مانند علم دانش بنیان و توسعه مهارت‌های کارآفرینی به دانشگاه‌ها بسیار حائز اهمیت است. اگر زمانی اولویت جوانان فقط گرفتن مدرک بود، الان کار برای آنها اولویت دارد.

البته ما مسئولیت سنگین اشتغال زایی را بر عهده آموزش عالی کشور نخواهیم گذاشت، اما آموزش عالی کشور مسئول افزایش اشتغال زایی است و باید در این زمینه تلاش کند. این ارتقا به روش های مختلفی از جمله برگزاری کارگاه های تخصصی، مهارت های مختلف و … قابل انجام است. وجود مراکز دانش بنیان و پیوند صنعت و دانشگاه در مراکز برتر کشور بسیار ضروری به نظر می رسد و دانشجویان را با بازار کار رشته ای که در آن تحصیل می کنند آشنا می کند و فضای مناسبی را برای دانشجویان فراهم می کند. تا بتوانند برای خود و دیگران فرصت های شغلی ایجاد کنند. بنابراین یکی از ابعاد توسعه فرهنگ کارآفرینی، آموزش کارآفرینی در تمامی سطوح نظام آموزشی به ویژه نظام آموزش عالی است.

دانشگاه های تراز اول جهانی بر این باورند که دانشجویان متفکران و بازوان توانمند صنایع مختلف هستند و می توانند در کنار دولت ها نقش مهمی در تامین بخشی از سرمایه ملی و ایجاد ارزش برای جامعه ایفا کنند. آموزش کارآفرینی می تواند یکی از موثرترین راه ها برای انتقال فارغ التحصیلان به بازار کار باشد. بررسی ها نشان می دهد که آموزش کارآفرینی در دانشگاه ها در دوران تحصیل در تربیت افراد توانمند و مسئولیت پذیر و ورود آنها به عرصه کارآفرینی و حضور موفق آنها در چالش های کسب و کار بسیار موثر خواهد بود.

متاسفانه هنوز در کشور ما این باور وجود دارد که آمادگی برای کارآفرینی باید بعد از فارغ التحصیلی باشد. این کار باید در حین تحصیل و در دانشگاه ها انجام شود و واحدهای کارآفرینی بر اساس حوزه های تخصصی در دوره های آموزشی دانشجویان گنجانده شود. این موضوع در حال حاضر در اکثریت قریب به اتفاق بهترین دانشگاه های کشور انجام می شود.

ایجاد تیم های مختلف دانشجویی با انگیزه بالا و سخت کوشی با استعداد و تجربه بالا، آنها را برای ورود به بازار کار آماده می کند. علاوه بر این، افزایش کارایی کار گروهی در فضای علمی کشور، توانایی ریسک پذیری در راه اندازی کسب و کار و یادگیری نحوه تعامل با همکاران در محیط کار را به آنها می آموزد. البته مشاهده شده است که این تیم‌های دانشجویی حتی پس از سال‌ها حضور در محل کار در ارتباط هستند و بسیاری از دوستی‌ها و موفقیت‌های تجاری عمیق از این هسته‌های کارآفرین جوان شکل می‌گیرد. باید بپذیریم که اساس همه این شرایط، آموزش کارآفرینی و فعالیت در یک کسب و کار نوپا است و احتمال اینکه در آینده در حین تحصیل با کارآفرینی و فناوری های آن آشنا شوند، خیلی بیشتر از کسانی نباشد که آن را نمی دانست آموزش دیده است.

علم دانش محور
علم دانش محور

اینکه این روزها با تعداد زیادی از فارغ التحصیلان بیکار مواجه هستیم، قطعاً در حوزه های درست عمل نکرده ایم. اگر همین افراد در همان دوره تحصیلات دانشگاهی متناسب با نیاز جامعه با اصول کارآفرینی آشنا شوند، به دلیل ناقص، ناکارآمد بودن فرآیند آموزشی و بدون فراگیری مهارت های لازم و کاربردی، تنها با یک مدرک فارغ التحصیل می شوند. مدرک دانشگاهی الان با این آمار با بیکاری جوانان تحصیلکرده مواجه نشدیم. یک مهندس کشاورزی که یک بار هم در رشته ای قدم نگذاشته است چگونه می تواند در رشته تحصیلی خود موفق شود یا یک فارغ التحصیل کامپیوتر که قادر به تغییر ویندوز نیست چگونه می تواند مسئول مجموعه کوچکی از سیستم های کامپیوتری باشد؟ در این زمینه می توان صدها یا شاید هزاران مثال مرتبط را ذکر کرد. اگر رویکرد برتر کشور به منظور تربیت کارآفرینان و دانشجویان با منابع کارآفرینی در رشته های تخصصی خود تغییر کند، می توان انتظار پیشرفت و نوآوری را در بسیاری از حوزه های تخصصی کشور داشت.

البته نمی توان نقش مهم دانشگاه ها و مسئولیت خطیر اساتید و دست اندرکاران این عرصه را نادیده گرفت، همین بس که باور داشت امروز کارآفرینی فراتر از یک گزینه و تنها راه ممکن برای رشد اقتصادی است.

دکتر حوریه یحیی